Tưới phun mưa, Ứng dụng mô hình tưới

Hệ thống tưới phun mưa cục bộ: cấu tạo, chọn béc và chi phí

Tính toán lưu lượng – cỡ họng béc tưới

Tưới phun mưa cục bộ là cách tưới mà mỗi gốc cây có một béc phun nhỏ (micro sprinkler) đặt gần gốc, phun nước thành vòng quanh vùng rễ thay vì phun tràn cả vườn. Đây là kiểu tưới phổ biến cho bưởi, cam, sầu riêng, bơ, xoài và nhiều cây ăn quả trồng theo hàng có khoảng cách rõ ràng.

Khi nào nên chọn tưới phun mưa cục bộ?

  • Cây ăn quả trồng thưa, tán rộng, rễ phân bố quanh gốc: béc phủ đúng vùng rễ, không tưới phần đất trống giữa hàng.
  • Đất thoát nước nhanh (đất cát, đất đồi): vòng phun rộng hơn nhỏ giọt nên làm ẩm được diện tích đất lớn hơn.
  • Nguồn nước có nhiều cặn: béc phun có khe lớn hơn đầu nhỏ giọt nên ít tắc hơn, dù vẫn cần bộ lọc.
  • Cần tưới mát, tạo ẩm tiểu khí hậu trong mùa nắng nóng.

Với rau, hoa màu trồng dày hoặc vườn cần tiết kiệm nước tối đa, tưới nhỏ giọt thường phù hợp hơn.

Cấu tạo một hệ thống tưới phun mưa cục bộ

Bộ phận Vai trò
Máy bơm hoặc bể áp Cấp lưu lượng và áp lực cho khu tưới lớn nhất chạy cùng lúc
Bộ lọc (lọc đĩa hoặc lọc lưới) Giữ cát, rác, tảo để béc không bị nghẹt
Bộ châm phân (tuỳ chọn) Hoà phân vào nước tưới, ví dụ bộ châm phân Venturi
Ống chính, ống nhánh PVC hoặc PE Dẫn nước tới từng hàng cây
Ống dây dẫn LDPE dọc hàng Cấp nước tới từng gốc, xem cách chọn ống LDPE
Béc phun, ống mềm nhỏ và cọc cắm Đưa béc tới gốc, giữ béc thẳng đứng và đúng độ cao
Van khu, van xả khí, van xả cuối Chia khu tưới, xả khí khi khởi động, súc rửa đường ống

Chọn béc: bù áp hay không bù áp?

Ví dụ với dòng Rivulis S2000, nhà sản xuất có hai nhóm:

  • S2000 không bù áp: lưu lượng 29–300 l/h tại 2 bar, đường kính phun khoảng 6–10,5 m. Phù hợp vườn bằng, ống nhánh ngắn.
  • S2000 PC (bù áp): lưu lượng 19–95 l/h, đường kính phun 3,6–7,5 m. Mỗi béc ra lượng nước gần như nhau dù ở đầu hay cuối ống, chỗ cao hay chỗ thấp. Nên dùng cho vườn đồi dốc và hàng dài.

Với cây mới trồng, có thể dùng bản có tấm giới hạn tầm phun để chỉ tưới quanh gốc (khoảng 1–2 m), khi cây lớn thì bẻ tấm này để béc phun hết bán kính.

Bao nhiêu béc mỗi gốc?

  • Cây non: 1 béc đặt cách gốc khoảng 20–30 cm, dùng tấm giới hạn tầm phun.
  • Cây trưởng thành tán rộng: 1 béc có đường kính phun gần bằng đường kính tán, hoặc 2 béc đặt hai bên gốc nếu tán rất lớn.
  • Không đặt béc sát thân để tránh nước bắn ướt gốc liên tục; có thể gắn tấm chắn thân (trunk protector) của hãng.

Chi phí lắp đặt phụ thuộc vào gì?

Không có một con số chung cho mỗi ha, vì chi phí thay đổi nhiều theo:

  1. Số gốc và khoảng cách trồng: quyết định số béc, chiều dài ống LDPE và số cọc.
  2. Khoảng cách và độ cao từ nguồn nước: quyết định công suất bơm và cỡ ống chính.
  3. Chất lượng nước: nước ao, hồ, kênh cần lọc lớn hơn hoặc lọc tự rửa.
  4. Địa hình: đất dốc cần béc bù áp và chia khu kỹ hơn.
  5. Mức tự động: van tay, van điện từ và bộ hẹn giờ, hay châm phân tự động.

Để có dự toán sát thực tế, cần bản vẽ hoặc sơ đồ vườn, số cây, khoảng cách hàng và cây, vị trí nguồn nước. Xem thêm các yếu tố quyết định chi phí hệ thống tưới.

Lưu ý vận hành

  • Súc rửa đường ống trước khi gắn béc, vệ sinh lọc định kỳ.
  • Mở van xả cuối hàng vài phút mỗi tháng để xả cặn.
  • Kiểm tra béc không quay, béc nghiêng, ống mềm bị tuột sau mỗi đợt làm cỏ.
  • Tưới vào sáng sớm hoặc chiều mát để giảm bay hơi.

Câu hỏi thường gặp

Tưới phun mưa cục bộ khác tưới phun mưa thường thế nào?

Tưới phun mưa thường dùng béc lớn hoặc súng tưới phủ cả mặt vườn. Tưới cục bộ đặt béc nhỏ tại từng gốc, chỉ tưới vùng rễ nên tiết kiệm nước và ít cỏ dại mọc giữa hàng.

Có dùng chung hệ thống để bón phân được không?

Được, nếu lắp bộ châm phân sau bơm và trước bộ lọc. Sau khi châm phân nên chạy thêm nước sạch vài phút để rửa đường ống.

Tư vấn hệ thống tưới phun mưa cục bộ

Gửi diện tích, số cây, khoảng cách trồng, nguồn nước và ảnh hiện trạng qua trang liên hệ hoặc gọi 0935 004 188. DanangAgri khảo sát, lên phương án và báo giá cho vườn tại Đà Nẵng, miền Trung và Tây Nguyên.

Bài viết liên quan

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *