Áp lực nước

Tổn thất áp suất trên đường ống tưới: công thức và cách tính

Công thức tính toán áp suất trong hệ thống tưới

Tổn thất áp suất là phần áp lực bị mất do ma sát khi nước chảy trong ống và khi đi qua van, lọc, co, tê. Tính đúng tổn thất áp giúp chọn đúng cỡ ống và bơm, để đầu tưới xa nhất vẫn đủ áp.

Những gì làm mất áp?

  • Ma sát dọc ống: tăng theo chiều dài ống, tăng rất nhanh khi lưu lượng tăng, giảm mạnh khi ống to hơn.
  • Tổn thất cục bộ: qua co, tê, van, đồng hồ, lọc, bộ châm phân.
  • Chênh lệch độ cao: lên dốc mất khoảng 0,1 bar cho mỗi mét cao; xuống dốc được cộng thêm áp.

Công thức Hazen-Williams

Với nước sạch trong ống nhựa, công thức Hazen-Williams (hệ SI) hay được dùng:

h = 10,67 × L × Q1,852 ÷ (C1,852 × D4,87)

  • h: tổn thất cột nước (m)
  • L: chiều dài ống (m)
  • Q: lưu lượng (m³/s)
  • D: đường kính trong của ống (m)
  • C: hệ số nhám, ống nhựa PVC, PE thường lấy khoảng 140–150

Nhận xét quan trọng từ công thức: tổn thất tỉ lệ với D4,87, nên tăng cỡ ống lên một bậc làm tổn thất giảm rất nhiều.

Ống có nhiều đầu ra (ống nhánh, ống nhỏ giọt)

Trên ống nhánh, lưu lượng giảm dần dọc ống vì nước đã ra ở từng béc. Tổn thất thực tế nhỏ hơn so với tính toàn bộ lưu lượng chạy hết chiều dài. Cách tính thường dùng: tính như ống không có đầu ra, rồi nhân với hệ số Christiansen F, khoảng 0,35–0,4 khi ống có nhiều đầu ra.

Với ống nhỏ giọt, nên dùng bảng chiều dài hàng tối đa của nhà sản xuất, ví dụ bảng của Azud PRO, vì đã tính sẵn cả tổn thất qua đầu nhỏ giọt.

Tổn thất qua thiết bị

Bộ lọc, van điện từ, đồng hồ lưu lượng đều có biểu đồ tổn thất áp theo lưu lượng do nhà sản xuất công bố. Lọc bẩn làm tổn thất tăng thêm, nên khi tính bơm cần cộng dự phòng cho lọc lúc cần vệ sinh. Ví dụ, trang van Hunter PGV có ghi dải lưu lượng làm việc của van.

Ví dụ tính

Ống PVC dài 100 m, đường kính trong 50 mm, lưu lượng 10 m³/h, C = 140.

  • Q = 10 ÷ 3.600 ≈ 0,00278 m³/s; D = 0,05 m.
  • h ≈ 10,67 × 100 × 0,002781,852 ÷ (1401,852 × 0,054,87) ≈ 4,5 m cột nước, tức khoảng 0,45 bar.
  • Nếu dùng ống đường kính trong 63 mm cùng lưu lượng, tổn thất chỉ còn khoảng 1,5 m.

Giới hạn khi thiết kế

  • Giữ vận tốc trong ống chính thường dưới khoảng 1,5 m/s để hạn chế tổn thất và búa nước.
  • Trong một khu tưới, chênh áp giữa đầu tưới đầu và cuối không nên vượt khoảng 20% áp làm việc (với đầu không bù áp).
  • Tổng cột áp bơm = áp cần tại đầu tưới xa nhất + tổn thất ống + tổn thất thiết bị + chênh cao.

Xem thêm các bước tính toán hệ thống tưới và cách chọn máy bơm.

Tư vấn tính tổn thất áp và chọn cỡ ống

Gửi diện tích, số cây, khoảng cách trồng, nguồn nước và ảnh hiện trạng qua trang liên hệ hoặc gọi 0935 004 188. DanangAgri khảo sát, lên phương án và báo giá cho vườn tại Đà Nẵng, miền Trung và Tây Nguyên.

Bài viết liên quan

4 thoughts on “Tổn thất áp suất trên đường ống tưới: công thức và cách tính”

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *